Broń chemiczna

Broń chemiczna

Wiadomości ogólne o środkach trujących :

Środkami trującymi (ST) nazywamy substancje toksyczne, które w warunkach zastosowania bojowego zdolne są do rażenia siły żywej przeciwnika, lub co najmniej do obniżenia jego zdolności bojowej.

Przez pojęcie „rażenia siły żywej" rozumiemy wszelkie zakłócenia normalnego funkcjonowania organizmu żywego spowodowane działaniem środków trujących, począwszy od chwilowego podrażnienia poszczególnych organów organizmu, aż do zejścia śmiertelnego włącznie.

Działanie rażące środków trujących jest biochemiczne i charakteryzuje się tym, że :

ST zachowują własności rażące od kilku minut do kilku dni po ich zastosowaniu

Rozprzestrzeniają się w dużych objętościach powietrza lub na dużych powierzchniach terenu i zdolne są do rażenia nieukrytych ludzi lub też zmuszają ich do przebywania w środkach ochrony przed skażeniami.

Przenikają do schronów, budynków jeśli nie są one szczelnie zamknięte

Broń chemiczna uważana jest jako nowoczesny, ciągle rozwijający się środek prowadzenia walki. Odznacza się szeregiem charakterystycznych cech, które uzasadniają jej przynależność do broni masowego rażenia.

Klasyfikacja taktyczna BST :

Podział ten związany jest z pojęciem trwałości bojowych środków trujących w terenie. Trwałość określa się czasem, w ciągu którego środek trujący zachowuje zdolność rażącego działania. Czas ten jest różny dla poszczególnych środków trujących i zależy od : właściwości fizycznych, chemicznych i toksycznych danego środka przy jednakowych warunkach meteorologicznych i terenowych.

Zgodnie z powyższymi założeniami BST podzielono na trzy grupy:

  • Trwałe środki trujące (TST) : To substancje które zachowują swoje działanie rażące od kilku godzin do kilku dni. Przeznaczone są do rażenia siły żywej w stanie pary, mgły i cieczy. Są to ciecze o wysokiej temperaturze wrzenia i małych prężnościach pary.
  • Nietrwałe środki trujące (NST) : To substancje wrzące na ogół w niskich temperaturach, o dużej prężności pary. Dzięki dużej lotności utrzymują się w terenie skażonym przez okres kilku - kilkunastu minut. Przeznaczone są do rażenia siły żywej poprzez drogi oddechowe.
  • Dymy trujące (DT) : to substancje stałe, parujące bardzo wolno o małej prężności pary. Do atmosfery wprowadza się je w stanie aerozolu, celem skażenia przyziemnej warstwy atmosfery i są one przeznaczone do obezwładniania siły żywej przeciwnika.

Klasyfikacja taktyczna dzieli również środki trujące w/g ich przeznaczenia bojowego na trzy grupy :

  • ST o działaniu śmiertelnym - przeznaczone są do niszczenia siły żywej. Zaliczamy do nich : sarin, soman, V - gazy, iperyty, luizyt, kwas pruski, chlorocyjan, fosgen.
  • ST o działaniu drażniącym - przeznaczone są do osłabienia zdolności bojowej wojsk aż do ich wyczerpania. Służą one również jako środki ćwiczebne. Zaliczmy do nich: chloroacetofenon, adamsyt, CS
  • Substancje trujące o działaniu obezwładniającym - przeznaczone są do czasowego pozbawienia zdolności fizycznej i psychicznej przeciwnika. Do grupy tej zaliczamy substancje psychochemiczne.

Podział BST :

środki trujące o działaniu parzącym cechą charakterystyczną tych substancji jest właściwość porażenia powierzchni skóry z utworzeniem pęcherzy i owrzodzeń; poza tym porażają narządy wzrokowe, drogi oddechowe i wszystkie wewnętrzne narządy organizmu / iperyty, luizyt /.
środki trujące o działaniu ogólnotrującym substancje te powodują ogólne zatrucie organizmu, chociaż mechanizm ich działania i objawy porażenia różnią się między sobą / kwas pruski, chlorocyjan, CO, arsenowodór /.
środki trujące o działaniu duszącym substancje te porażają płuca co prowadzi do naruszenia prawidłowego działania systemu oddychania / fosgen, dwufosgen /.
środki trujące o działaniu psychochemicznym substancje te wywołują czasowe, przemijające, obezwładnienie psychiczne i fizyczne organizmu / BZ, LSD-25, psylocybina, meskalina, bufotenina, adrenochrom /.
środki trujące o działaniu drażniącym w grupie tej wyróżniamy sternity : dwufenylochloroarsyna, dwufenylocyjanoarsyna, adamsyt - powodujące podrażnienie górnych dróg oddechowych oraz lakrymatory : chloropikryna ( RN ) , CS, chloroacetofenon, bromocyjanek benzylenu - powodujące podrażnienie oczu.
środki fitotoksyczne - roślinobójcze herbicydy, defolianty, deksykanty, arborycydy.

Właściwości fizyko - chemiczne środków trujących :

Właściwości fizyczne bojowych środków trujących odnoszą się przede wszystkim do takich parametrów jak :

temperatura wrzenia;

prężność pary nasyconej;

stężenie środka trującego w powietrzu - lotność;

rozpuszczalność ( H2O )

Lotność niektórych wysokowrzących środków trujących nawet w okresie letnim jest zbyt mała aby można spowodować porażenia ludzi parami tych środków trujących w ciągu krótkiego czasu. Dlatego też takie ST należy stosować w postaci aerozolu.

Rozpuszczalność bojowych środków trujących - dobra rozpuszczalność w wodzie może być wykorzystana do skażenia źródeł wody. Spośród ważniejszych BST tylko sarin i kwas pruski rozpuszczają się w wodzie w dowolnym stosunku.

Ogólne właściwości BST :

Trwałość termiczna - rzutuje na sposób użycia bojowych środków trujących. Każdy BST inaczej zachowuje się podczas podgrzewania. Większość BST jest odporna na wysokie temperatury dlatego też można je stosować w bombach, pociskach artyleryjskich itp. Z reguły tylko nietrwałe BST używa się w postaci aerozolu.

Odporność hydrolityczna - większość BST jest odporna na hydrolizę lub zachodzi ona bardzo wolno. Odporność na działanie wody jest najważniejszym czynnikiem umożliwiającym magazynowanie, wpływa na trwałość w terenie. Poza tym określa odporność na stosowanie hydrolitycznych środków odkażających.

Trwałość przy przechowywaniu - tylko nieliczne BST wykazują dostateczną trwałość i mogą być przechowywane przez nieograniczony okres czasu. Zupełną trwałość wykazują : adamsyt, chloroacetofenon, psychogazy, Pozostałe BST charakteryzują się ograniczonym czasem przechowywania. Z tego powodu dodaje się do nich substancji będących tzw. Stabilizatorami. Przeciwdziałają one samoutlenianiu, hydrolizie, polimeryzacji. W armiach zachodnich bojowe środki trujące wymieniane są co 15-20 lat.

Reaktywność chemiczna - stosowanie odkażalników o charakterze utleniaczy i reduktorów, ze względu na różnorodny charakter pod względem chemicznym.

Wpływ właściwości fizyko - chemicznych BST

Środki trujące o niskiej temperaturze wrzenia są bardziej lotne od środków trujących o wysokiej temperaturze wrzenia. W związku z tym te drugie będą utrzymywać się w terenie znacznie dłużej. Np. iperyt utrzymuje się w terenie do kilku dni ( tw = 217°C ) a kwas pruski zaledwie kilka minut ( tw = 25,8 °C ). Większą trwałością charakteryzują się środki o wolniejszym stopniu hydrolizy dlatego też istnieje konieczność stosowania wielu środków w postaci receptur zagęszczonych co wydatnie zwiększ ich trwałość w rejonie.

Wpływ warunków meteorologicznych.

Warunki meteorologiczne posiadają ogromny wpływ na trwałość środków trujących, szczególnie temperatura gleby oraz prędkość wiatru. Ze wzrostem temperatury gleby prędkość parowania wzrasta, trwałość ST w terenie maleje. Im większa jest prędkość wiatru tym szybciej następuje parowanie środków trujących i rozpraszanie w strumieniu powietrza. Wtedy trwałość ST w terenie maleje. Opady atmosferyczne w warunkach letnich przyspieszają hydrolizę a ulewne deszcze powodują spłukiwanie i zmywanie ST ze skażonych powierzchni. Ulewny deszcz może 2 - 3 krotnie zmniejszyć trwałość BST.

Wpływ stopnia rozdrobnienia i gęstości skażenia.

Duże krople w porównaniu z małymi mają mniejszą powierzchnię parowania w stosunku do masy, mniejszą powierzchnię przylegania do gleby dlatego też wolniej parują i wolniej hydrolizują. Wraz ze wzrostem wielkości kropel trwałość środka trującego rośnie. Jednak duże zwiększenie gęstości skażenia jest raczej niecelowe ponieważ trwałość środka trującego wzrasta niewspółmiernie powoli w stosunku do wzrostu gęstości skażenia.

Wpływ charakteru gleby oraz roślinności.

Struktura gleby wpływa na szybkość i głębokość wsiąkania ST, co wiąże się z trwałością. Zwiększenie wilgotności gleby powoduje wzrost hydrolizy. Teren pokryty zieloną roślinnością zwiększa trwałość ST.