Wyniki dotychczasowych badań nad planami awaryjnymi realizowanych w ramach projektu CHEMSEA – Amunicja chemiczna zatopiona w Morzu Bałtyckim – poszukiwania i ocena ryzyka

Opis zadania

Podstawowym założeniem tego zadania jest:

w oparciu o wytyczne HELCOM oraz narodowe plany reagowania – stworzenie zunifikowanych (wspólnych) planów działań w przypadku wyłowienia lub wyrzucenia na plaże BST oraz metody utylizacji osadów zanieczyszczonych bojowymi środkami trującym.

Produktem finalnym będą wytyczne dotyczące przystosowania jednostek ratowniczych do udzielania pomocy w tego typu zdarzeniach, jak również aktualizacja przepisów bezpieczeństwa odnoszących się do przypadków wyłowienia broni chemicznej. Zebrane informacje posłużą także do stworzenia międzynarodowej instrukcji dla rybaków.

Realizacja omawianego elementu projektu CHEMSEA skupiona jest przede wszystkim na:

  1. Zebraniu danych dotyczących obecnie obowiązujących zasad postępowania (planów reagowania) w państwach uczestnikach projektu.
  2. Znalezieniu różnic i części wspólnych.
  3. Zaproponowaniu wspólnego dla wszystkich państw nadbałtyckich schematu postępowania w przypadku incydentów z zatopioną amunicją chemiczną.
  4. Znalezieniu sposobów, form i metod gromadzenia danych i wymiany informacji pomiędzy poszczególnymi państwami.

Zbieranie danych dotyczących zasad postępowania (zakończone.

  1. Czy istnieją narodowe procedury reagowania dotyczące połowu lub wyrzucenia na plażę amunicji chemicznej?
  2. Jakie organy są odpowiedzialne za przyjmowanie i gromadzenie informacji oraz kto odpowiada za reagowanie w przypadku wystąpienia zagrożenia?
  3. Czy dane kontaktowe do instytucji/służb zajmujących się reagowaniem i likwidacją skutków są ogólnodostępne?
  4. Czy są gotowe procedury zapobiegające skażeniu osób oraz czy są opracowane procedury leczenia osób skażonych?
  5. Jakie są sposoby komunikacji pomiędzy poszkodowanymi a służbami odpowiedzialnymi za ich bezpieczeństwo?
  6. Czy istnieją standardowe (narodowe) formy dokumentacji zdarzenia?
  7. Czy istnieją instalacje i procedury dekontaminacji ludzi i sprzętu?
  8. Czy zostały opracowane i rozpowszechnione narodowe przewodniki (instrukcje) jak postępować w przypadku wyłowienia amunicji chemicznej?
  9. Czy rybacy oraz inni użytkownicy morza mają instrukcje jak postępować w przypadku incydentów z amunicją chemiczną?

Wnioski z analizy zebranych informacji

  • Państwa nadbałtyckie są w stanie podjąć działania mające na celu zminimalizowanie zagrożenia stwarzanego przez wyłowioną lub wyrzuconą na plażę amunicję chemiczną.
  • Generalnie, bez względu na nazwy właściwe dla poszczególnych państw, informacje o zdarzeniu docierają do służb SAR (Search and rescue – morska służba poszukiwania i ratownictwa).
  • Służby odpowiedzialne za działania minimalizujące skutki zdarzeń z amunicją chemiczną w poszczególnych państwach prowadzą własną dokumentację wypadków. Brak jest scentralizowanych dokumentów państwowych. Dokumentacja nie jest też dostępna dla innych państw nadbałtyckich.
  • Większość państw posiada instrukcje dla rybaków i ludzi związanych z morzem jednak są to dokumenty przestarzałe, nie uwzględniające nowych technik działania oraz nowych technologii.

Zalecenia wynikające z analizy informacji

  • Stworzenie wspólnych procedur postępowania zaproponowanie schematu działań z uwzględnieniem przepisów narodowych.
  • Osobnych procedur wymagać będzie zanieczyszczenie Morza Bałtyckiego wyciekiem bojowych środków trujących do Morza Bałtyckiego. Instrukcje zostaną sporządzone zaraz potem, jak partnerzy projektu przygotują matematyczne modele rozprzestrzeniania się skażeń uwzględniające falowanie morza oraz wpływ prądów morskich.
  • Unifikacja przepisów obowiązujących w SAR lub MRCC (Maritime Rescue Coordination Center) poszczególnych państw.
  • Uaktualnienie i unifikacja wytycznych dla rybaków i ludzi pracujących na morzu.
  • Stworzenie instrukcji dla urzędów zajmujących się sprawami morza (administracja morska).
  • Stworzenie planów i programów szkoleń.

Gromadzenie i wymiana informacji – zalecenia (w toku).

Stworzenie i utrzymywanie serwera w celu budowania bazy danych o incydentach z amunicją chemiczną (to zadanie ma być zaproponowane do realizacji Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, znanej również jako Komisja Helsińska lub HELCOM).

kmdr por. dr inż. Jacek Fabisiak

kmdr por dr Jarosław Michalak

kmdr por. dr Bartłomiej Pączek